The Japanese character for butoh consists of two elements:
bu - dance
toh - step
Literally: stamping dance.
For many people it is a stange kind of theatre. Not everybody considers it a dance form. The birth of this extraordenary dance lies in post-war Japan. To be precise: the performance of Kinjiki in 1959. It was a short piece, without music, and it raised a scandal. In the piece a young boy (Yoshito Ohno) enacted sex with a chicken by strangling it between his thighs. In the darkness that followed a man - Tatsumi Hijikata - approached the boy.
Since then butoh is called shocking, provocative, physical, spiritual, erotic, grotesque, violent, cosmic, nihilistic, cathartic, mysterious
The word Ankoku Butoh - later abbreviated to butoh - was introduced by Hijikata. It means Dance of Darkness. The best thing is to describe it as a mixture of elements of traditional Japanese theatre, Ausdrucktanz and mime. It breaks with the established (dance) rules and leaves much room for improvisation. Characteristics one often sees are the white painted bodies, the slow movements, the bold heads and contorted postures. The dance evokes images of decay, of fear and desparation, images of eroticism, ecstasy and stillness.
Butoh has undergone influences of the Ausdrucktanz. In the twenties a lot of Japanese dancers went to Gemany to study the european dance. Upon their return to Japan they founded ballet schools in which both Kazuo Ohno as Hijikata got their first lessons. Those two founding fathers of butoh met in 1954. It turned out to be the beginning of a co-operation for years. Hijikata would direct and choreograph many pieces for Ohno. Hijikata's studio became the centre of the butoh movement, a movement with as many faces as there are dancers. There is an enormous difference between the aesthetic butoh of Sankai Juku and the raw, playfull and extreme formes one can see at Byakko-sha and Dance Love Machine.
But this history does not tell us why this dance is of so much impact. What is its role? What is its signifigance for theatre and dance?
The birth of the theatre can be traced back to ceremonies in which rituals play an important role. Rituals are the souls of the community where we encounter its values and moral codes. The history of dance shows us the declination of such rituals. Along with the narrative ballets there appeared the modern dance which became more and more abstract, more focussed on pure movement.
In the words of Grotowski butoh is the search for "a very ancient form of art where ritual and artistic creation were seamless. Where poetry was song, song was incantation, movement was dance."
Butoh connects the conscious with the unconscious. Movement is not dictaded from the outside, but, appears in the interaction between the outer and inner world.
Some people say that the essence of butoh lies in the mechanism through which the dancers stops being himself and becomes someone or something else. This is a different conception of dance then the conventional where the body of the dancer expresses an emotion or abstract idea. For example, take the studying of a rooster. "The idea was to push out all of the human inside and let the bird take its place. You may start by imitating, but imitation is not your final goal; when you believe you are thinking completely like a chicken you have succeeded." (3.) The important thing with this is not the transformation into a chicken, but the transformation itself, the fact that you change . Only in this way you can bring the body back to its original state - as Hijikata puts it. It is not depiction or symbolization which is the foundation of butoh. It is the metamorphosis.
According to Min Tanaka - who staged in 1994 Can We Dance A Landscape? in Het Muziektheater in Amsterdam - the typical butoh in the performance is not the white paint, the naked bodies or the open mouths, but, posing questions on the origin and meaning of dance. "It is not the question whether you can dance a landscape or use one in the dance. More important is the question: What is dance? You have to free yourself from the conventional definition of dance in order to extend it, closer to life itself. Can We Dance A Landscape? is in fact a search for the origins of dance."
It is this search that gives butoh its strenght. Perhaps this enables us to bring our bodies back to their original state and reconcile us with ourselfs and with the world around us.
Notes
1. Bonnie Sue Stein in "Butoh : twenty years ago we were crazy, dirty and mad" The Drama Review 30 (1986) 2, 107-125.
2. Osinski, Zbigniew. "Grotowski blazes the trails : from objective drama to ritual arts" The Drama Review 35 (1991) 1 Spring, 95-112
3. Ojima Ichiro quoted in: Klein, Susan Blakely Ankoku buto : the premodern and postmodern influences on the dance of utter darkness . Ithaca (N.Y.): Cornell University, 1988, 97p. (Cornell East Asia Papers.)
4. Min Tanaka quoted in: Min Tanaka + Appel Programm notes of the performance Can We Dance A Landscape? Amsterdam: Het Muziektheater, 1994
This text is an adaptive version of an article originally published - in dutch - in DANS 12 (1994) nr. 6 (september), p. 22-23 © text and translation: Harmen Sikkenga
Auteur: Harmen Sikkenga
Email naar: kobo.buto@xs4all.nl
Het Japanse teken voor butoh bestaat uit twee karakters:
bu - dans
toh - stap of stamp
Letterlijk dus: stampende dans.
Het is voor velen een vreemdsoortige vorm van theater; het wordt ook niet door iedereen als een dansvorm beschouwd. De oorsprong van butoh ligt in het Japan van na de Tweede Wereldoorlog. Om precies te zijn: bij de opvoering van Kinjiki in 1959. Het was een kort stuk, zonder muziek, en het veroorzaakte een enorm schandaal. In het stuk suggereerde een jongeman (Yoshito Ohno) geslachtsgemeenschap met een kip door het dier tussen zijn knieën te wurgen, waarna Tatsumi Hijikata toenadering tot de jongen zocht.
Butoh wordt sindsdien shockerend genoemd, provocerend, fysiek, spiritueel, erotisch, grotesk, gewelddadig, kosmisch, nihilistisch, cathartisch, mysterieus.
Het begrip ankoku butoh, later afgekort tot butoh, werd gentroduceerd door Hijikata en betekent zoveel als Dans der Duisternis. Het is het beste te omschrijven als een optelsom van elementen uit het traditionele Japanse theater, Ausdrucktanz en mime. Het breekt met de gevestigde (dans)regels en laat veel ruimte voor improvisatie. Kenmerken die men vaak aantreft zijn de wit geschminkte lichamen, het langzame bewegingsverloop, de vaak kaalgeschoren schedel en de verkrampte houdingen. De dans roept beelden op van verval, angst en vertwijfeling, van erotiek, extase en verstilling.
Butoh is sterk beïnvloed door de reeds genoemde Ausdrucktanz, omdat in de jaren twintig enkele Japanners naar Duitsland vertrokken om kennis te maken met de Europese dans. Bij hun terugkeer in Japan richtten zij hun eigen dansscholen op waarin zowel Kazuo Ohno als Hijikata hun eerste opleiding kregen.
In 1954 ontmoetten deze twee grondleggers van butoh elkaar. Het zou het begin worden van een jarenlange samenwerking waarin Hijikata vele stukken van Ohno zou regisseren en choreograferen. Hijikata's studio zou uitgroeien tot het middelpunt van de beweging, voor zover men kan spreken van een beweging. Er zijn namelijk zoveel verschijningsvormen als dansers. Er is een groot verschil tussen de mysterieuze en esthetische butoh van Sankai Juku en de rauwe, speelsere en extravagante vormen zoals die te zien zijn bij bijvoorbeeld Byakko-sha en Dance Love Machine.
Maar met dit alles is nog niet verklaard waarom deze dansvorm zo krachtig is. Wat is haar rol? Wat is haar betekenis voor het theater in het algemeen en de dans in het bijzonder?
De oorsprong van het theater ligt in ceremoniën waarin het ritueel een belangrijke rol speelt. Rituelen kunnen gezien worden als spiegels van de maatschappij waarin de normen en waarden tot uitdrukking komen. De ontwikkeling van de dans laat zien dat het ritueel een steeds minder belangrijke plaats inneemt. Naast verhalende balletten ontstaat er, vooral in de moderne dans, een toenemende abstrahering. Dans wordt abstracter, meer pure beweging.
Butoh is - in de woorden van Grotowski - de zoektocht naar de "oude vormen van kunst, waarin ritueel and artistieke schepping naadloos op elkaar aansloten. Waar poëzie zang was, zang toverij, beweging dans."
Butoh legt een relatie tussen het bewuste en het onbewuste. Bewegingen worden niet van buitenaf opgelegd, maar komen te voorschijn in de wisselwerking tussen de buiten- en binnenwereld.
Volgens sommigen ligt de essentie van butoh in het mechanisme waardoor de danser ophoudt zichzelf te zijn en iemand of iets anders wordt. Dit is een heel andere opvatting over dans dan de conventionele waarin het lichaam van de danser iets abstracts of een emotie uitdrukt. Die essentie uit zich bijvoorbeeld in het bestuderen van een haan. "Het idee is om al het menselijke binnenin uit te bannen en de vogel die plaats te laten innemen. In het begin zal je de vogel imiteren. Het uiteindelijke doel is je zo te vereenzelvigen met de haan dat er geen wezenlijk onderscheidt meer is tussen de danser en het dier." Hierbij is niet het feit dat je verandert in een kip het belangrijkste, maar het feit dat je verandert. Alleen zo kun je het lichaam terugbrengen tot zijn natuurlijke staat, zoals Hijikata dat uitdrukt. Het is geen uitbeelding, geen symbolisering wat de grondslag vormt voor butoh. Het is de metamorfose.
Volgens Min Tanaka, die in 1994 in Het Muziektheater in Amsterdam de produktie Can We Dance A Landscape? bracht is het typische butoh in de voorstelling niet de witte schmink, de naakte lichamen of de opengesperde monden, maar het stellen van vragen over de oorsprong en de betekenis van dans. "Het is niet zozeer de vraag of je een landschap kunt maken dan wel gebruiken in de dans. Belangrijker is de vraag: wat is dans? Je moet jezelf losmaken van de conventionele definitie van dans om deze te kunnen uitbreiden, dichter naar het leven zelf. Can We Dance Landscape? is in wezen een speurtocht naar de oorsprong van de dans."
Juist de zoektocht naar de oorsprong is haar kracht. Misschien dat daardoor het lichaam van de mens weer teruggebracht kan worden in zijn natuurlijke staat en zich kan verzoenen met zichzelf en met de wereld om hem heen.
Noten
1. Bonnie Sue Stein in "Butoh : twenty years ago we were crazy, dirty and mad" The Drama Review 30 (1986) 2, 107-125.
2. Osinski, Zbigniew. "Grotowski blazes the trails : from objective drama to ritual arts" The Drama Review 35 (1991) 1 Spring, 95-112
3. Ojima Ichiro geciteerd in: Klein, Susan Blakely Ankoku buto : the premodern and postmodern influences on the dance of utter darkness . Ithaca (N.Y.): Cornell University, 1988, 97p. (Cornell East Asia Papers.)
4. Min Tanaka geciteerd in: Min Tanaka + Appel Programma van de voorstelling Can We Dance A Landscape? Amsterdam: Het Muziektheater, 1994
Bovenstaande tekst is een aangepaste versie van een artikel dat eerder verscheen in DANS 12 (1994) nr. 6 (september), p. 22-23 © Harmen Sikkenga
Auteur: Harmen Sikkenga
Email naar: kobo.buto@xs4all.nl